Walka o prosty kręgosłup
Wydawać by się mogło, że skrzywienie kręgosłupa grozi głównie dzieciom w wieku szkolnym, które zbyt długo garbią się przy biurku. Nic bardziej mylnego. Wady postawy mogą powstać u dziecka w każdym wieku, dlatego warto poznać zagrożenia, profilaktykę i formy leczenia, aby mieć szansę wygrać walkę o prosty kręgosłup naszego dziecka.
 
 
Schorzenia
 
Wady postawy mogą pojawić się nawet u niemowląt. Przedszkolaki z kolei coraz częściej mają do czynienia z wadami kręgosłupa. Najczęstszą przyczyną jest zbyt mała aktywność fizyczna malca, która przekłada się na słabsze mięśnie oraz mniej wydolny układ oddechowy i krążenia. Skutkiem jest podatność na wszelkie niekorzystne zmiany, które wpływają  negatywnie na dalszy rozwój dziecka. Ważne by sprawy nie pozostawiać „samej sobie”, gdyż niekorygowane wady postawy, takie jak skrzywienia kręgosłupa, tzw. garby czy płaskostopie nie tylko ujmują urody, ale też obniżają jakość życia.
 
Wyróżnia się kilka przyczyn wad postawy:
·         wrodzone,
·         powstałe wskutek urazów lub chorób,
·         nabyte za sprawą złych nawyków, takich jak brak ruchu czy przyjmowanie nieprawidłowej postawy ciała (występują najczęściej),
·         nawykowe wywołane wadą słuchu lub wzroku.
 
Jeśli zaś zawęzimy obszar naszych zainteresowań do samego kręgosłupa, poznamy następujące rodzaje schorzeń:
·         skolioza, czyli boczne skrzywienie kręgosłupa (występuje 3 razy częściej u dziewcząt niż u chłopców, pojawia się między 7. a 18. rokiem życia),
·         lordoza – plecy wklęsłe,
·         kifoza – plecy okrągłe,
·         plecy płaskie,
·         plecy okrągło-wklęsłe.
 
 
Zagrożenia
 
Statystyki wskazują, że 90% polskich dzieci ma wady postawy. Choć skala problemu może przerażać, trzeba pamiętać, że większość z nich da się w prosty sposób skorygować  lub zapobiec pogłębianiu. Wystarczy stosować odpowiednie ćwiczenia i przestrzegać podstawowych zasad zdrowego i higienicznego trybu życia.
 
Rodzice powinni wiedzieć jakie sytuacje nie sprzyjają zdrowiu kręgosłupa dziecka. Dużo mówi się o zbyt ciężkich tornistrach maluchów. Specjaliści twierdzą, że szkolny plecak nie powinien ważyć więcej niż 10/15% ciężaru ciała dziecka. Niestety nasze pociechy wybierając się do szkoły ważną zwykle ok. 30 kg, a ich plecaki potrafią osiągnąć ciężar aż 8 kg. Rozwiązaniem problemu mogą być szkolne szafki lub cieszące się coraz większą popularnością tornistry na kółkach.
 
Uczennice dość szybko zamieniają plecaki na torby noszone na jednym ramieniu. To kolejne zagrożenie dla kręgosłupa, gdyż taka szkolna torba obciąża nierównomiernie plecy dziecka, narażając na boczne skrzywienie kręgosłupa.
 
W trakcje przeróżnych zabaw czy aktywności w grupie, dzieci proszone są o siadanie po turecku. Dłuższe przebywanie w tej pozycji również wpływa niekorzystnie na kręgosłup, ponieważ po krótkim czasie dziecko zaczyna się garbić. O wiele wygodniej wygiąć plecy w łuk i podeprzeć się łokciami o kolana niż napinać mięśnie utrzymując prostą sylwetkę.
 
Znacznie większym zagrożeniem jest jednak długotrwałe przebywanie w zgarbieniu lub pochylaniu się do przodu, które towarzyszy oglądaniu telewizji bądź korzystaniu z komputera, ale również czytaniu książek. Kiedy dziecko przez dłuższy czas pozostaje w bezruchu, a na dodatek w nieprawidłowej pozycji, jego kręgosłup oraz podtrzymujące go mięśnie przyzwyczają się do niej, z czasem „traktując” jako normalną.
 
Zachowanie prawidłowej postawy ciała jest ważne, podobnie jak jego kondycja i waga. Dzieci z nadwagą lub otyłością są jeszcze bardziej narażone na problemy z kręgosłupem, gdyż nadmierna masa ciała może prowadzić do przedwczesnego ścierania się dysków, a na pewno obciąża lędźwiowy odcinek kręgosłupa.
 
 
Profilaktyka
 
Mimo, że wady kręgosłupa są w dzisiejszych czasach częstą dolegliwością, to jednak łatwo można je korygować, a nawet podejmować działania profilaktyczne, zanim jeszcze pojawi się problem.
 
Podstawą sukcesu jest wpojenie dziecku odpowiednich nawyków związanych z aktywnością fizyczną, postawą ciała, ze zdrowiem, a nawet z dietą.
 
Aktywność fizyczna ma zbawienny wpływ na dziecko i jego kręgosłup. Wzmacnianie mięśni, ciągła zmiana pozycji, dotlenianie organizmu bez wątpienia pomagają w utrzymaniu zdrowia. W profilaktyce wad postawy najczęściej poleca się pływanie, ponieważ odciąża ono mięśnie nóg i zmniejsza wpływ grawitacji. W każdej innej dyscyplinie sportu kręgosłup musi utrzymywać ciało w pionie, co nie pozwala mu „skupić się” na konkretnych ruchach. Dobra jest też gimnastyka korekcyjna, jednak należy pamiętać, że zestaw stosowanych przez dziecko ćwiczeń nie może być przypadkowy, lecz dobrany indywidualnie.
 
Niemniej ważne od ruchu jest miejsce nauki dziecka, w którym przecież spędza całkiem sporo czasu. Odpowiedni dobór biurka oraz krzesła staje się więc sprawą kluczową. Meble muszą być dobrane do wzrostu malca, a z uwagi na to, że szybko on rośnie, najlepiej zdecydować się na takie, które mają regulację wysokości. Dzięki temu unikniemy kosztów związanych z koniecznością częstej wymiany wyposażenia pokoju ucznia.
 
Kwestia zdrowego snu ma również znaczny wpływ na zdrowie kręgosłupa, choć często jeszcze rodzice nie są jej świadomi. Ważne jest aby dziecko w wieku szkolnym spało ok. 9 godzin by nabrać sił na kolejny dzień, jednak niemniej ważne jest to na czym śpi. Materac malucha nie może być ani zbyt miękki, ani zbyt twardy. By mieć pewność, że kupowany przez nas materac jest odpowiedni, musi być przetestowany przez przyszłego właściciela (kluczowa jest waga dziecka). Jeśli zaś chodzi o poduszkę, najlepiej zastosować małą i płaską, żeby plecy małego śpiocha nie wykrzywiały się. Takie warunki do spania zapewnią malcowi prawidłowe funkcjonowanie w dzień i odpowiedni rozwój kośćca.
 
Dla zachowania zdrowia kręgosłupa istotna jest jeszcze jedna kwestia – dieta. Ważne jest, by nie zabrakło białka w codziennych posiłkach malca, gdyż jest to budulec chrząstki stawowej. W jadłospisie dziecka nie może też zabraknąć nabiału będącego źródłem wapnia, który ma wpływ na zęby i kości, a także warzyw zawierających Wit. C niezbędnej do produkcji kolagenu. Ten ostatni jest ważny, ponieważ bierze udział w budowaniu chrząstki i odpowiada za kondycję stawów i ścięgien.
 
 
Leczenie
 
Leczenie wszelkich wad postawy, w tym wad kręgosłupa powinno być stosowane wyłącznie przez ortopedę, gdyż tylko on ma kompetencje by poprawnie ocenić czy doszło do wady postawy i zalecić konkretne działania.
 
W leczeniu wad postawy wykorzystuje się ćwiczenia korygujące(przy małych wadach), noszenie gorsetu ortopedycznego (przy poważniejszych) i zabiegi operacyjne (gdy nie ma już innej szansy na wyleczenie). Trzeba jednak wiedzieć, że ta ostatnia metoda stosowana jest niezwykle rzadko. Najczęściej wystarczy stała kontrola ortopedy, który (przynajmniej raz do roku) skontroluje czy wada się nie pogłębia oraz przestrzeganie kilku podstawowych zasad (ćwiczenia korekcyjne, odpowiednia dieta, unikanie nieprawidłowej postawy ciała).
 
 
 
Warto wiec bacznie obserwować dziecko i w razie jakichkolwiek oznak świadczących o wadzie kręgosłupa udać się do specjalisty. O wiele łatwiej jest skorygować nieprawidłowości, które zostaną wykryte w ich początkowym stadium. Dzieci mogą nie zdawać sobie sprawy z powagi tematu, dlatego warto ująć go w taki sposób, by wydał się on zabawą. Ciągłe powtarzanie „nie garb się!” może okazać się nieskuteczne. Oczywiście nie zaszkodzi też dać dzieciom dobry przykład i samemu prezentować postawę godną do naśladowania. Oby się nie okazało, że to nie lada wyzwanie… choć gra warta świeczki ;)